Felsefe ve Komedi Yazokulu

Tarih: 22-28 Temmuz 2019 (Köy'e geliş 21 Temmuz, Köy'den ayrılış 28 Temmuz)

Amaç: Felsefe, her türden kuramsal etkinlik gibi sorunlarla ilgilenir; bilgi sorunları, değer sorunları, politik sorunlar, estetik sorunlar… Ne ki estetik sorunlarla ilgisi çok boyutlu olsa da sanat formları konusunda trajediye hep bir ayrıcalık tanımıştır. Bunun ilk örneğini Aristoteles’in Poetika’sında görürüz. Orada komedi, değer bakımından eksik nesnenin peşinden sürüklenen bayağı bir sanat türü olarak sunulur. Bu hüküm felsefeden sızıp bir bütün olarak kültüre yayılınca, komedi ve komiklik adeta insan türünün olanaklarını kendinde en az barındıran öznenin bir edimi olarak ahlaki yetersizlikle özdeşleştirilmiştir. Umberto Eco’nun Gülün Adı adlı romanından anlıyoruz ki kilise Aristoteles’in olumsuz yargısından pek tatmin olmamıştır; Poetika’nın gülme ile ilgili kısmını hasır altı etmek istemiş, fakat sağduyulu insanların dik başlılığına yenik düşeceğini anlayınca yakıp tamamen ortadan kaldırmıştır. Bu eğilimi temsil eden keşiş Jorge’nin gerekçesi gülmenin bir şeytan icadı olduğu ve dinin ve ahlakın temellerini sarstığıdır.

Gelgelelim insan dünyasında onulmaz yaralar açmaya gebe aşırı sert bir yargıdır bu, çünkü varoluşa tekabül etmemektedir. Pekâlâ, ama mutluluğu aramaktan hiç mi hiç vazgeçmeyen, gülmenin peşinden dur durak bilmeden koşan, küçük bir kahkaha için her fırsatı değerlendiren insanın var olma çabasına karşı böylesine bir yargıyı çıkarmanın hikmeti ne olabilir? İnsan bu kadar fazla mutluluğa, neşeye, gülmeye muhtaçken, bu aşırı yargının ardındaki teorik gerekçenin bir kıymeti olabilir mi? Elbette olamazdı… Hegel bu durumu kavrayan ilk filozofların başından gelir. Tinin Fenomenolojisi’nde komediyi trajedinin karşısına koyup daha üst bir sanat formu ilan ettikten sonra komediye karşı bakışımızı değiştiren yepyeni bir gelenek başlamış oldu. Arkası geç gelmiş olabilir ama geldi. Kierkegaard, Bergson, Hegel ve Lacan’ın teorileri arasında mekik dokuyan düşünürler, sözgelimi Alenka Zupancic bu konuda önemli çalışmalar yaptılar… Haliyle Felsefe ve Komedi Yaz Okulunun amacı, bu gerilimin nedenlerini görüp aşma amacını taşımaktadır. Bu nedenle program boyunca şu sorulara cevap aranacaktır: Komedi nedir? Komik olanın varoluşsal mahiyeti nedir? Gülmenin varoluş ile ilişkisi nereden yakalanabilir? Gülünç ile komik arasındaki fark nedir? Gülünç olduğu halde komik olmayan şeyin ayırdına nasıl varılabilir? Komedinin Lacancı Simgesel düzeyle ilişkisi nedir? Komedi ve gülmenin kültürel dünya içindeki yeri ve konumu nedir?

Hedef kitle: Felsefeye ilgi duyan herkese açıktır (En az lise son sınıf öğrencisi olmak koşuluyla)  

Genel Bilgiler: Hal buyken, bu dersler, bir yandan felsefeye merak duyanların, filozofların felsefi yaklaşımlarını tanımak isteyenlerin beklentilerini karşılamak, diğer yandan varoluş sorunları karşısında daha isabetli kararlar vermek konusunda ortak bir düşünce deneyimi yaşamak isteyenler için hazırlanmıştır. Komedi ve gülme sorunlarına odaklanacak olan bu programda eğitmenler günde ortalama altı saatlik seminerlerle varoluşun bu temel ama fazlasıyla ihmal edilmiş fenomenlerini felsefenin ışığının erim alanına taşıyacaklardır. Katılımcıların felsefe veya felsefe tarihi konusunda bir ön bilgiye sahibi olmaları beklenmemekle birlikte, ilan edilen kaynakların okunmasının verimi arttırılacağı düşünülmektedir. Katılımcılar, ödev, sınav gibi formel ders gerekliliklerine tabi olmayacaklardır ve seminerlere istedikleri şekilde katkı sunabileceklerdir. Bir hafta boyunca, seminerlerin yanı sıra, ders dışındaki zamanlarda yapılacak tartışmalar ve sanat aktiviteleri (ağırlıklı olarak sinema) aracılığıyla komedi meseleleri konusunda derinlikli bilişsel bir ortam yaratılmaya çalışılacaktır.

Ücret: Programın ücreti, dört öğün yemek, konaklama, dersler ve her türlü temel ihtiyaçlar dahil çadırlar için 875 TL, koğuşlar için 1175 TL'dir.

Kontenjan: 30 kişi.

Eğitmenler:

Prof. Dr. Nazile Kalaycı (Hacettepe Üniversitesi, Felsefe Bölümü)
Doç. Dr. Yavuz Adugit (Kocaeli Üniversitesi, Felsefe Bölümü)
Doç. Dr. Çetin Türkyılmaz (Hacettepe Üniversitesi, Felsefe Bölümü)
Öğr. Gör. Dr. Rahmi Öğdül (Bilgi Üniversitesi)

Sorularınız için: Aycan Şahin (aycansahin@nesinvakfi.org)

Başvuru: Başvuru formu için tıklayın. Belli aralıklarla başvurular değerlendirilir ve sonuçlar e-postayla iletilir.

Kayıt: Başvuru sonucunuz başvurduğunuz tarihten itibaren 15 gün içerisinde e-posta yoluyla iletilecektir. Ödeme ve kayıtla ilgili tüm işlemler başvurunuz kabul edildikten sonra yapılacaktır.

Saatler 22. Tem 23. Tem 24.Tem 25.Tem 26.Tem 27.Tem 28.Tem
09:00-12:00
Temel Sorunlar: Komik Olmayanın Gülünçlüğü (Y.A) Khyrisippos’un Gülüşü: Stoa Düşüncesinde Neşe ve Hoşnutluk (Ç.T) Spinoza’nın Ethika’sında Duyguların Çözümlenmesi: Neşe-Keder (N.K) Tatil Bergson ve Komedi: Ciddi Olanın Ciddiye Alınamazlığı (Y.A) Kierkegaard: İroni ve Kahkaha (Ç.T) Mizahın Politik İşlevi (N.K)
15:00-18:00
Antik Yunan Komedyası: Aristophanes ve Grotesk (N.K) Kaos, Karnaval ve Felsefe (R.Ö) Hegel’in Estetik Kuramında Komedinin Yeri (Ç.T) Tatil Düşüncenin Komik İmgeleri (R.Ö) Alenka Zupancic: Sonsuzun Fiziği Olarak Komedi (Y.A)  Genel Değerlendirme ve Tartışma


Takip Edilecek Kaynaklar:

  1. Henri Bergson, Gülme, Zeplin Yayınları
  2. Alenka Zupancic, Komedi: Sonsuzun Fiziği, Metis Yayınları
  3. Diogenes Laertios, Ünlü Filozofların Yaşamları ve Öğretileri, Yapı Kredi Yayınları
  4. Hegel, Estetik Üzerine Dersler, Payel Yayınları
  5. Deleuze ve Guattari, Felsefe Nedir?, Yapı Kredi Yayınları
  6. Mikhail Bakhtin, Karnavaldan Romana, Ayrıntı Yayınları
  7. Spinoza, Ethika, Alfa Yayınları
  8. Aristophanes’in eserleri